Deniz Eresen: Eşel mobilin kaldırılması pompadaki fiyatları daha oynak hale getirebilir
Akaryakıtta fiyat artışlarını frenleyen "eşel mobil" sistemi, 1 Ekim itibarıyla tamamen kaldırılıyor. Bütçe yükünü azaltmayı hedefleyen bu kademeli karar sonrasında, pompa fiyatları küresel petrol ve döviz kurundaki dalgalanmalara doğrudan açık hale gelecek. Akaryakıt fiyatlarındaki artışları sınırlamak amacıyla mart ayında devreye alınan eşel mobil sistemi için geri sayım başladı. Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile uygulamanın üç ay içinde kademeli olarak sona erdirilmesi kararlaştırıldı. Ekonomist Deniz Eresen, kararın kamu maliyesi açısından önemli bir rahatlama sağlayacağını ancak akaryakıt fiyatlarının küresel petrol ve döviz hareketlerine karşı daha hassas hale geleceğini söyledi. Hükümet, mart ayında devreye aldığı eşel mobil sisteminden kontrollü şekilde çıkmaya hazırlanıyor. Yeni düzenlemeye göre, rafineri fiyatlarında yaşanacak artışların ÖTV üzerinden karşılanan bölümü temmuz sonuna kadar yüzde 50, ağustos ve eylül aylarında ise yüzde 25 olarak uygulanacak. Sistem ise 1 Ekim itibarıyla tamamen sona erecek. Kararı Sözcü'ye değerlendiren Ekonomist Deniz Eresen, eşel mobil uygulamasının olağanüstü dönemlerde enflasyonu sınırlayan önemli bir araç olduğunu ancak uzun süre devam ettirilmesinin kamu maliyesi açısından ciddi maliyet oluşturduğunu belirtti. Eresen, "Devlet bugüne kadar akaryakıttaki fiyat artışlarının önemli bölümünü ÖTV gelirinden vazgeçerek karşıladı. Bu uygulama tüketiciyi korurken bütçe üzerinde ciddi yük oluşturdu. Kademeli çıkış kararıyla birlikte mali disiplin açısından daha sürdürülebilir bir yapıya geçiliyor" dedi. Pompa fiyatlarında dalgalanma artabilir Sistemin kaldırılmasıyla birlikte vatandaşın en fazla hissedeceği değişimin akaryakıt fiyatlarındaki oynaklığın artması olacağını ifade eden Eresen, uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki hareketlerin artık pompa fiyatlarına daha hızlı yansıyacağını söyledi. Akaryakıtın yalnızca ulaşım sektörünü değil, üretimden lojistiğe kadar birçok alanda temel maliyet kalemi olduğuna dikkat çeken Eresen, fiyat geçişkenliğinin enflasyon açısından yakından izleneceğini belirtti. Bütçe üzerindeki yük azalacak Eresen'e göre düzenlemenin en önemli kazanımı kamu maliyesi tarafında görülecek. Devletin akaryakıt fiyatlarını dengelemek amacıyla üstlendiği vergi yükü azalırken, bütçe gelirlerinde daha öngörülebilir bir yapı oluşacak. Ancak Eresen, bu sürecin uluslararası enerji piyasalarındaki gelişmelerden bağımsız değerlendirilemeyeceğini de vurguladı. Petrol fiyatlarında yeniden sert yükseliş yaşanması veya döviz kurunda yukarı yönlü hareketlerin hızlanması halinde, eşel mobil mekanizmasının devrede olmaması nedeniyle zamların tüketiciye daha hızlı yansıyabileceğini söyledi. Enflasyon açısından kritik dönem Ekonomi yönetimi, uluslararası petrol fiyatlarında son dönemde görülen gerileme eğilimi nedeniyle sistemden çıkışın enflasyona olumsuz etki oluşturmayacağını öngörüyor. Buna karşın Eresen, önümüzdeki aylarda enerji piyasalarında yaşanacak gelişmelerin yakından takip edilmesi gerektiğini belirterek, "Petrol fiyatlarının mevcut seviyelerde kalması halinde geçiş süreci daha sınırlı hissedilebilir. Ancak küresel piyasalarda yeni bir jeopolitik risk oluşursa akaryakıt fiyatları çok daha hızlı tepki verebilir" değerlendirmesinde bulundu.
