Akademik Araştırma: Borsa Yükselişleri Büyük Kayıplara Yol Açabilir, Getirinin Az Sayıda Şirkette Toplandığı Belirlendi
Yeni bir akademik araştırma, hisse senedi piyasalarındaki büyük yükselişlerin aynı zamanda önemli servet kayıplarına da zemin hazırlayabildiğini ortaya koydu. Son 100 yılda ABD borsasında işlem gören 29 binden fazla şirketin büyük bölümünün yatırımcılarına beklenen getiriyi sağlayamadığı belirtilen araştırmada, hisselerin yüzde 96'sından fazlasının risksiz kabul edilen kısa vadeli ABD Hazine bonolarının getirisini dahi aşamadığı tespit edildi. Çalışmaya göre, yatırımcıların yoğun ilgi gösterdiği dönemlerde astronomik değerlemelere ulaşan birçok şirket, ilerleyen yıllarda milyarlarca dolarlık servetin buharlaşmasına neden oldu. Geçmişte WorldCom, Lucent Technologies ve Wachovia gibi şirketler, yatırımcılara en fazla servet kaybettirenler arasında yer aldı. Özellikle internet balonunun yaşandığı dot-com döneminde hızla yükseliş gösteren teknoloji şirketleri ile 2008 küresel finans krizinden önce büyük değer kazanan bazı finans kuruluşları, daha sonra yatırımcılarına ağır kayıplar yaşattı. Araştırma, son yılların öne çıkan yatırım temalarından biri olan elektrikli araç sektöründe de benzer bir tablonun gözlemlendiğini gösterdi. ABD'li elektrikli araç üreticisi Rivian, Kasım 2021'deki halka arzı sonrası ulaştığı yüksek piyasa değerine rağmen beklentileri karşılayamadı ve 2025 sonuna kadar yatırımcılarına yaklaşık 85,8 milyar dolarlık bir servet kaybına neden oldu. Vietnam merkezli VinFast Auto da halka arz sonrası ulaştığı yüksek değerlemeyi koruyamayarak büyük yatırımcı zararlarının yaşandığı şirketlerden biri oldu. Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri ise borsa getirilerinin son derece dar bir şirket grubunda yoğunlaşması oldu. Son yüzyılda ABD borsasında yaratılan toplam servetin önemli bölümünün sadece birkaç teknoloji devinden geldiği belirlendi. Bu şirketlerin başında, yatırımcıları için 5 trilyon doların üzerinde piyasa değeri oluşturarak son 100 yıldaki toplam servet artışının yaklaşık yüzde 5,5'ini tek başına sağlayan Apple yer aldı. Apple'ın yanı sıra Nvidia ve Microsoft da küresel servet artışına en büyük katkıyı yapan şirketler arasında bulunuyor. Araştırmaya göre, yalnızca en büyük 10 şirket, son yüzyılda yaratılan toplam borsa servetinin yaklaşık yüzde 29'unu oluşturdu. Çalışma, hisse senedi piyasasının temel matematiğine de dikkat çekiyor: Bir yatırımcı, bir hisse senedinde en fazla yatırdığı sermayenin tamamını kaybedebilirken, başarılı şirketlerde teorik olarak kazanç sınırı bulunmamaktadır. Bu durum, Apple, Nvidia veya Microsoft gibi çok uzun yıllar boyunca değer üretmeye devam eden az sayıdaki şirketin, binlerce başarısız şirketin yarattığı kayıpları telafi ederek borsanın uzun vadeli yükselişini mümkün kıldığını gösteriyor. Elde edilen bulgular, uzun vadede rastgele hisse senedi seçimi yapmanın çoğu yatırımcı için başarılı bir strateji olmadığını ortaya koyarken, geniş ölçüde çeşitlendirilmiş endeks fonlarının tek tek hisse seçimine kıyasla çok daha avantajlı bir yaklaşım olabileceğini işaret ediyor. Araştırma raporunda, finansal yapısı güçlü şirketlerin dahi aşırı yüksek değerlemelerle işlem görmesi halinde, uzun vadede yatırımcılara ciddi finansal kayıplar yaşatabileceği uyarısı yapılıyor. Özellikle yapay zekâ temasıyla birçok teknoloji hissesinin tarihi zirvelerde işlem gördüğü mevcut piyasa döneminde, yatırım kararlarının yalnızca anlık fiyat hareketlerine değil, şirketlerin gerçek değerlemelerine dayandırılması gerektiği vurgulanıyor. Bu haberde yer alan ifadeler yatırım tavsiyesi değildir.
