Rus Gazı Kesintisi Sonrası Avrupa Doğal Gaz Piyasası Dönüştü: Batı ve Doğu Arasında Fiyat Farkı Derinleşti

Rusya'dan doğal gaz akışının kesilmesiyle Avrupa doğal gaz piyasasında kalıcı fiyat farklılıkları oluştu. Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) giriş noktalarına yakın Batı Avrupa ülkeleri daha düşük fiyatlarla gaz temin ederken, Orta ve Doğu Avrupa'da fiyatlar sürekli olarak daha yüksek seviyelerde seyretmeye başladı. Özellikle Fransa, Belçika, Hollanda ve İngiltere'deki ticaret merkezlerinde düşük fiyatlar gözlenirken, Almanya'nın doğusundan itibaren Çekya, Avusturya ve Slovakya gibi Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinde fiyatlar kademeli olarak yükseldi. Bu yapının temel nedeni, LNG'nin ağırlıklı olarak Kuzeybatı Avrupa limanlarından sisteme girmesi ve gazın doğuya doğru taşınması gerektiği belirtildi. Araştırmalar, bu eğilimin 2026'nın ilk yarısında da devam ettiğini gösterdi. Fransa'nın TRF, Belçika'nın ZTP, Hollanda'nın TTF ve İngiltere'nin NBP ticaret merkezlerinde en düşük fiyatlar görülürken, Almanya'nın THE merkezi bunların üzerinde, Orta ve Doğu Avrupa'daki merkezler ise daha yüksek seviyelerde fiyatlandı. Avrupa gaz piyasası, Rus gazındaki kayba rağmen işlem hacmi bakımından büyümeyi sürdürdü. 2025 yılında ticareti yapılan doğal gaz hacmi önceki yıla göre yüzde 16 artarken, fiziksel gaz talebi yüzde 8 yükseldi. Böylece toplam işlem hacmi ilk kez 100 bin teravatsaat seviyesini aştı. Bu gelişme, Avrupa gaz piyasasının yeni arz yapısına hızla uyum sağladığını ve zorlu koşullar karşısında dayanıklılığını kanıtladığını ortaya koydu. Hollanda merkezli TTF, Avrupa'nın açık ara en büyük doğal gaz ticaret merkezi olma konumunu güçlendirdi. Rapora göre, TTF'de işlem hacmi geçen yıl yüzde 14 artarak, diğer sekiz büyük Avrupa gaz merkezinin toplamının 4,5 katına ulaştı. Ayrıca İngiltere'nin NBP merkezinin yaklaşık 9 katı, Almanya'nın THE merkezinin yaklaşık 20 katı ve İtalya'nın PSV merkezinin 52 katından fazla işlem hacmine sahip oldu. Avrupa'da gerçekleştirilen tüm doğal gaz işlemlerinin yüzde 81'i TTF üzerinden yapıldı. LNG ticaretinin artmasıyla Kuzey Amerika ve Asya'dan daha fazla piyasa katılımcısı TTF'de işlem yapmaya başladı ve TTF-Henry Hub fiyat farkına dayalı işlemler giderek yaygınlaştı. Raporda dikkat çeken bir diğer gelişme ise Belçika'nın ZTP ticaret merkezi oldu. ZTP'de işlem hacmi 2025 yılında yüzde 165'in üzerinde artış gösterdi. Bu yükseliş, Belçika'nın LNG ithalatındaki artış, İngiltere ve Fransa'dan gelen gaz akışının doğuya yönelmesi ve ülkenin Avrupa'nın önemli giriş noktalarından biri haline gelmesiyle ilişkilendirildi. Buna karşılık, Rus gazına daha bağımlı olan Orta Avrupa'daki bazı ticaret merkezlerinde işlem hacimleri geriledi. Özellikle Slovakya'daki SVOB merkezinde işlem hacmi yüzde 77, Çekya'daki VOB'da ise yaklaşık yüzde 18 düştü. Bu gerilemenin temel nedeni, Rus gazı akışının kesilmesi sonrasında bölgedeki ticaret rotalarının değişmesi olarak belirtildi.