Türk Kooperatifleri İhracatını Artırıyor: Yılın İlk Beş Ayında 47 Milyon Dolarlık Dış Satım Gerçekleştirildi
Her yıl 6 Temmuz'da kutlanan Uluslararası Kooperatifler Günü, bu yıl "Barışçıl Bir Dünya İçin Kooperatifler" temasıyla gerçekleştirildi. Bu tema ile kooperatiflerin sadece ekonomik kalkınmaya değil, aynı zamanda dayanışmaya, toplumsal uyuma ve barışın güçlenmesine sağladığı katkıların vurgulanması hedefleniyor. Türkiye'de kooperatifler, üretimin artırılması, istihdamın desteklenmesi, kadın girişimciliğinin güçlendirilmesi ve kırsal kalkınma gibi pek çok alanda ekonomiye önemli katkılar sunuyor. Üreticilerin bir araya gelerek daha düşük maliyetle üretim yapmalarını, finansmana erişmelerini ve ürünlerini daha geniş pazarlara ulaştırmalarını sağlayan kooperatifler, önemli bir ekonomik model teşkil ediyor. Bu bağlamda, Türkiye'de kooperatiflerin daha güçlü, rekabetçi ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşması amacıyla yeni stratejiler ve çalışmalar hızla geliştiriliyor. Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda, ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde hazırlanan 2025-2029 Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi ve Eylem Planı'na ilişkin Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, bu alandaki gelişim için uygun bir ekosistemin oluşturulması, sektörün etkin, sürdürülebilir, rekabetçi ve yenilikçi bir yapıya kavuşturulması açısından kritik önem taşıyor. Genelge, kooperatiflerin kurumsal ve mali kapasitelerinin güçlendirilmesi ile dijital dönüşümlerinin hızlandırılmasını öncelikli hedefler olarak belirliyor. Ticaret Bakanlığı'nın verilerine göre, Türkiye'de 46 farklı türde yaklaşık 50 bin kooperatif faaliyet gösteriyor. Bakanlık yetki alanındaki aktif kooperatiflerin en yoğun olduğu iller sırasıyla Ankara (708), İzmir (686), İstanbul (493), Muğla (373) ve Antalya (341) olarak belirtiliyor. Bakanlık tarafından hayata geçirilen Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı (KOOP-DES) kapsamında, 2020 yılından itibaren kooperatiflere ve üst kuruluşlarına proje bazlı destekler sunuluyor. Bu program özellikle ortaklarının çoğunluğunu kadınların oluşturduğu kooperatiflerin üretim ve istihdama katkı sağlayacak projeleri için makine-ekipman alımı ve nitelikli personel istihdamı desteği sağlıyor. 2020-2025 yılları arasında KOOP-DES ile 848 kooperatifin 907 projesine toplam 151,5 milyon lira hibe desteği verildi. Ayrıca, Kredi Garanti Fonu (KGF) ve Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Birlikleri Merkez Birliği (TESKOMB) arasında Ticaret Bakanlığı gözetiminde imzalanan protokolle kooperatiflere yönelik 4,5 milyar liralık kredi paketi oluşturuldu. Bu yıl, KOOP-DES programı kapsamında sağlanan destek tutarlarında önemli artışlar yapıldı. Buna göre, kooperatiflerin makine ve ekipman alımları ile ortaklarının en az yüzde 90'ını kadınların oluşturduğu kooperatiflerin işleteceği yaşlı-engelli bakım merkezleri, çocuk kulüpleri, kreş ve gündüz bakımevlerinin demirbaş niteliğindeki yatırım malı alımlarına yönelik destek üst limiti 400 bin liradan 1 milyon liraya çıkarıldı. Kooperatif ürünlerinin tanıtımı ve pazarlanmasına yönelik sergi ve fuar katılım destek üst limiti 60 bin liradan 150 bin liraya, nitelikli personel istihdam desteği ise bir personel için yıllık 420 bin liraya, iki personel için yıllık toplam 840 bin liraya yükseltildi. Küçük üreticilerin uluslararası pazarlara açılmasına önemli katkı sunan kooperatiflerin dış ticaret hacmi son yıllarda belirgin bir büyüme gösterdi. 2019 yılında kooperatifler tarafından gerçekleştirilen ihracatın toplam tutarı 61,2 milyon dolar iken, bu rakam geçen yıl 96,2 milyon dolara yükseldi. Bu yılın Ocak-Mayıs döneminde ise kooperatifler 47 milyon dolarlık dış satım gerçekleştirdi. İhracat yapan kooperatif sayısı da paralel olarak arttı; 2019'da 12 kooperatif dış satım yaparken, geçen yıl bu sayı 55'e ulaştı. 2024 yılının ilk beş ayında ise toplam 73 kooperatif ülke ihracatına katkı sağladı.
